Yurt dışından iade edilen eserler nasıl geri getiriliyor?
Türkiye her yıl yurt dışındaki müze, müzayede evi ve koleksiyonlardan eser iadesi talep ediyor. Bir eserin evine dönüş yolculuğu nasıl işliyor?
Yurt dışına kaçırılmış bir eserin geri getirilmesi çoğu zaman yıllar süren bir süreç. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki birimler; müzayede kataloglarını, müze koleksiyonlarını ve koleksiyoncu satışlarını sürekli takip ediyor.
Süreç nasıl işliyor?
- Tespit: Eserin Türkiye kökenli olduğuna dair belge, kazı kaydı, fotoğraf ya da bilimsel yayın gibi kanıtlar toplanır.
- Talep: Eserin bulunduğu ülkenin makamlarına ve eseri elinde tutan kuruma resmî başvuru yapılır.
- Müzakere veya dava: Bazı iadeler diplomatik yollarla, bazıları ise mahkeme kararıyla sonuçlanır.
- Teslim: Eser, uzmanlar eşliğinde Türkiye'ye getirilir ve bir müzeye teslim edilir.
Uluslararası çerçeve
Türkiye'nin de taraf olduğu 1970 tarihli UNESCO Sözleşmesi, kültür varlıklarının yasa dışı ithalatı, ihracatı ve mülkiyet devrinin önlenmesine yönelik temel uluslararası metinlerden biri. İadelerde sözleşmenin yanı sıra ikili anlaşmalar ve ülkelerin kendi mevzuatı belirleyici oluyor.
